El turismo pedagógico es una actividad relativamente nueva que permite combinar la educación y el ocio con objeto de contribuir positivamente en el proceso de aprendizaje y reafirmarlo a través de la vivencia de valores de orden social, cultural y ambiental. Y esto es precisamente lo que durante unos días hemos hecho un grupo de responsables de innovación de la Ikastola Arizmendi.

Durante nuestro viaje a Dinamarca hemos visitado cinco escuelas (Orestad Gymnasium, Mercantec, FGU Trekanten, Lindbjerg skole, Syddansk Erhversshole) y tras nuestra estancia nos hemos dado cuenta de que tenemos mucho que aprender.

En Dinamarca, tanto el alumnado como el profesorado, son el centro de todo el proceso educativo, los gobiernos y municipios son los responsables de una educación gratuita para todos y todas, a partir de los 18 años y durante 3 años. todos los estudiantes reciben una asignación mensual por aprender. Las empresas juegan un papel importante, sobre todo en formación profesional, ya que los alumnos y las alumnas realizan la mayor parte de su formación en empresas que ellos mismos han tenido que contactar.

Los edificios son una mezcla entre empresa, centro comercial y galería de arte, poseen todo el equipamiento necesario para una educación de calidad y cercana al mundo empresarial (dentro de los centros escolares hemos podido ver talleres de mecánica,
estudios de grabación, prensas, material de construcción y laboratorios que se asemejan a lo que podríamos encontrar en cualquier empresa).

También podríamos hablar de los horarios, flexibles y adaptados tanto a las necesidades del alumnado como a las del profesorado (se puede trabajar desde casa y desde el centro escolar, eso sí a las 17:00 se cierran las puertas).

Y para terminar, destacar el seguimiento que los profesores realizaran de sus alumnos y alumnas, así como la personalización del plan de estudios para cada uno de ellos.

Tras este viaje, la Ikastola Arizmendi continúa su transformación educativa hacia una educación más flexible, innovadora, motivadora y cercana a las necesidades del mercado. Esperamos que la nueva ley de educación permita acercarse a este modelo danés que tanto nos ha gustado y mientras tanto, nosotras y nosotros seguiremos viajando, aprendiendo e innovando.

______________________________

Arantza Hernández

Educadora de Athlon S. Coop. en Arizmendi Ikastola

Fisioterapeuta gisa, sarritan etortzen dira pazienteak laguntza edo aholkua eskatuz, bakoitzaren kirol-jardunaren errendimendua optimizatzeko asmoarekin. Egiten dizkiguten galderen artean, ohikoenetako bat, luzaketei buruzkoa da; izan ere, zalantza dago kirola egin aurretik edo ondoren luzatzea komeni ote den, edo, aldiz, bai hasieran bai bukaeran luzatu beharko genukeen. Artikulu honetan, zalantza hori argitzen saiatuko gara.

Hasi aurretik, garrantzitsua da argitzea luzaketa mota desberdinak daudela. Asko sakondu gabe, bi multzo bereiziko ditugu, luzaketa estatikoak eta luzaketa balistikoak.

• Luzaketa estatikoak: guztiok ezagutzen ditugun luzaketa klasikoak dira. Muskulu edo muskulu-talde bat atseden egoeran luzatzean datza, posizioa denbora jakin batez mantenduz.

• Luzaketa balistikoak:  luzaketa mota hau gure gorputz-adarrekin mugimendu dinamikoak egitean datza. Termino praktikoetan esanda, jarduera fisikorako prestatzeko beroketa gisa ezagutzen dugunaren parte dira.

LUZAKETAK KIROLA EGIN AURRETIK

Denbora luzez, ziur nago entzun duzuela luzaketek, jarduera fisiko baten aurretik, lesioak izateko arriskua prebenitzen laguntzen zutela. Hau ez da guztiz egia, ez behintzat ohiko luzaketa estatikoaz ari bagara.

Azken ikerketa zientifikoek azaltzen dutenez, luzaketa mota honek ez du lesioak izateko arriskua urritzen. Honetaz gain, kirol-errendimendua gutxitzen du. Izan ere, luzaketa estatikoek muskuluen potentzia eta erresistentzia murrizten dute, eta, horrela, jarduera fisikoaren jarduna arriskuan jartzen da.

Honek ez du esan nahi intentsitate handiko ariketak egin aurretik prestatu behar ez denik. Aitzitik, entrenamenduaren aurretik, egokiena beroketa apropos baten bidez muskulua aktibatzea izango litzateke. Horrela, burutuko dugun jarduera fisikoari egokitutako mugimendu espezifikoak egiten hasiko gara progresiboki, intentsitate maximora iritsi gabe.

Beroketa egoki bat burutu ahal izateko, aukera bikaina da aurretik aipatutako luzapen balistikoak gehitzea. Luzaketa horiek muskulu-talde desberdinen interakzioa sustatzen dute, odol-zirkulazioa hobetzen dute eta pultsua areagotzen dute, besteak beste, gorputza intentsitate handiko ariketa baterako prestatzeko helburuarekin.

LUZAKETAK KIROLA EGIN ONDOREN

Entrenamendua amaitu ondoren, denok ezagutzen ditugun luzapen estatikoak erabiltzeko unea da, baina ez edonola. Ikerketek erakusten dutenez, intentsitate handiko kirol nekagarri baten ondoren, muskuluen fisiologiari dagokionez, jarduera fisikoak muskuluen mikrohausturak eragiten ditu.

Neurriz gaineko luzaketek mikrohaustura hauek okertu ditzazkete, eta muskuluetan lesio handiagoa eragin, hala, muskuluaren erregenerazioa oztopatuz.
Horretarako, egingo ditugun luzaketak leunak izango dira, minik agertu gabe. Hartara, muskulu-tonua normalizatu eta trofismoa hobetzen dugu, lesionatutako muskulu-ehuna konpontzeko prozesuan estimulu fisiologiko bat emanez. Luzaketa hauek hotz lokalez lagundu ditzazkegu, tenperatura intramuskularra jeitsiz, eta efektu antiinflamatorio nahiz analgesikoa eraginez.

LABURBILDUZ

Aldez aurretik ondo berotuko dugu, giharrak aktibatzeko eta entrenatzen hasi aurretik gorputza prestatzeko. Beroketa horretan, intentsitate ertaineko ariketa aerobikoak sar ditzazkegu (trote txiki bat, bizikletan ibiltzea…), bai artikulazioen mugikortasun-ariketak eta luzapen balistikoak ere. Entrenamendua amaitu ondoren, luzaketa estatikoak burutuko ditugu, leun eta kontrolatuta, mina agertzera behartu gabe. Hau krioterapiarekin osatu ahal izango dugu.

_________________________________________________

Jaime Jimenez

La artrosis es una patología articular que se sitúa como la primera causa de incapacidad permanente y la tercera de incapacidad laboral temporal, genera el 35% de las consultas de Atención Primaria y el 15% de las urgencias, repercutiendo con ello en un elevado coste social y económico (más de 4700 millones de euros al año para el sistema sanitario español).

Afecta a las articulaciones móviles del cuerpo, principalmente cadera, rodilla y manos. Sus manifestaciones clínicas son bien conocidas: dolor al realizar ciertas actividades, rigidez tras permanecer en reposo, crujidos o crepitaciones, limitaciones funcionales e incluso deformidades (especialmente visibles en las manos).

Con una prevalencia que ha aumentado hasta en un 48% en las últimas décadas y diagnósticos cada vez en edades más tempranas, se estima que en torno al 10% de los hombres y al 18% de las mujeres mayores de 60 años padecen síntomas de artrosis en una o varias articulaciones, porcentaje que se incrementa con la edad.

Habitualmente se tiene el concepto erróneo de que la artrosis afecta únicamente a las personas mayores. Sin embargo, factores de riesgo como lesión articular previa, obesidad (tanto adulta como infantil), sedentarismo o deporte de muy alta intensidad… hacen que esta patología tenga un comienzo más temprano.

El tratamiento dependerá de varios factores: edad del paciente, grado de severidad, dolor y limitación funcional… Desde un punto de vista conservador, la fisioterapia es una gran aliada tanto para frenar su avance como para tratar el dolor e impotencia funcional, principalmente a través del ejercicio terapéutico para reforzar de forma segura las articulaciones afectadas. También se pueden emplear agentes físicos para combatir el dolor y técnicas manuales para mejorar la movilidad articular, disminuyendo así el consumo de analgésicos y antiinflamatorios, e incluso retrasando o evitando procedimientos quirúrgicos.

¿Pero qué es realmente la artrosis?

Es el desgaste del cartílago que recubre la superficie de los huesos que se articulan. El desgaste provoca que este cartílago se erosione y provoque cada vez mayor fricción entre ambos huesos. Este cartílago tiene un coeficiente de rozamiento extremadamente bajo, y a pesar de las investigaciones con células madre que tratan de regenerar el tejido, no existe ninguna técnica que permita generar de nuevo el cartílago en las mismas condiciones que previa lesión.

¿Qué es mejor, pastillas o ejercicio?

Las investigaciones sobre la artrosis de cadera y rodilla demuestran que la actividad física ayuda significativamente a reducir el dolor más que los antiinflamatorios. Lo ideal es que mediante fisioterapia minimicemos la necesidad de fármacos, pero no es excluyente.

Si me duele al moverme, ¿cómo puede ser que el tratamiento sea ejercicio?

Está demostrado que el ejercicio y el movimiento son seguros y la mejor defensa contra la artrosis. No obstante, no todos los ejercicios son adecuados, por ello es importante que esté supervisado por un profesional sanitario.

¿Cómo actúa el movimiento en mis articulaciones?

El movimiento actúa como un lubricante de las articulaciones, ya que favorece la secreción de líquido sinovial y ayuda a eliminar las sustancias inflamatorias que se depositan en la cavidad articular.

¿Cuándo empezar?

Es importante que las personas que viven con artrosis se mantengan lo más activas posible. Esto puede ayudar a mejorar el dolor, reducir otros síntomas y ayudar a las personas a mantenerse independientes.

Además, en caso de tener que ser sometidos a una sustitución articular, no sólo es importante acudir a fisioterapia después de la operación, sino antes, ya que la intervención de fisioterapia previa ayudará a nuestro cuerpo a la preparación para obtener el máximo beneficio de la cirugía y facilitar la posterior recuperación.

____________________________________________

Noelia Martínez Freire

Fisioterapeuta colegiada 3961 COFPV

Ni ez naiz inor esateko zer den eta zer ez lehiaketa herrikoi bat; baina
distantzia, esfortzu-maila, entrenamendu-maila beharrak desberdintzen duela
uste dut herrikoia dena kirol-errendimendutik. Horrela, proba herrikoiak (San
Silvestre eguneko lehiaketak, herriko 7´5 kilometroko luzerako kros mistoa,…)
lehiaketa sutsuko probak bihurtu direla dirudi, eta entrenamendu maila altua
(oso altua ez esatearren) eskatzen duten triatloi desberdinak, bizikleta
proba xtrem guztiak, Zegama-Aizkorri eta gisakoak,
“edonorentzat” eskura jarri dira, edo hori sinetsi dugu.

Bertan izen-emandakoak asko zeuden ondo prestatuak, baina ikusi genuen ere
lesio edo teknika faltagatik, korrika egiten keinu oso txarra zeramanik, eta
pentsatze hutsa beste 10-15km aurretik zituztela… kirol profesional gisa
oilo-ipurdia jarri zitzaidan, epe labur zein ertainean horrelako probetara modu
horietan aurkezteak zein ondorio izan dezakeen ez ote den gutxiegi baloratzen;
osasuna baita, errendimenduaz gain, buruan izan behar dugun oinarria.

Horrela, badirudi ez dakigula jarduera fisikoa egiten berataz disfrutatze
hutsagatik, unean ematen dituen onurak gozatzeagatik, epe motz-ertainera
osasunean izango ditudan hobekuntzengatik. Badirudi, lehiatzen ez badugu ez
dakigula jarduera fisikoaz gozatzen; ezin dugula kirola egiteko konpromisorik
hartu ez badugu 70-150€ko izen-emate bat ordaintzen.

Eta horrela, kiroldegietako ikastaroetako eskaintza oso bat egitea
korapilatzen zaigu. Gure ikuspuntutik, proba herrikoiek hartu duten kutsua dela
eta, entrenatzaile pertsonal edo kirol hezitzaile baten laguntzaz prestatu
beharreko lehiak dira; eta gure ikastaroak jarduera fisikoaren sustapenaren eta
osasunaren ikuspuntutik herritar ororentzat modukoak izan behar dute.
Herritarrak, ordea, jarduera fisikoaz gozatzera hezitu beharrean aurkitzen
gara, lehiaren kutsua alde batera utzi eta norbere osasun fisiko eta mentala
landuko duen ekintzak arrakastatsu izatea dugu helburu.

Hala ere, jarraituko dugu berriz ere Zarauzko triatloiaren ikuskizunaz
gozatzen; kaleak oihuka, ikusleen garrasiak eskertzen jarrai ditzaten kirolari
hauek.

Eta aurten ere, emakume txapelduna euskalduna izateaz gain, gertukoa
izanagatik, mikrofonotik emandako protagonismoa eskertzekoa da, biharamunean
hainbat egunkarik islatzen jakin ez zutena, baina gazteengan kirolari
erreferente gisa emakumeak eredu izateko feminismorako bidean lan ederra izan
zena. “Ama, nik Helene nahi dut ikusi iristen” esan zidan alabak. Eta hantxe
egon ginen zain, gure txalo zaparradarik beroenak jaso zituen iritsi eta lurra
bota zenean. Eta gutxira bere lagun eta aurkari aldi berean, azken edizioetako
txapelduna, Judith Corachán iritsi eta elkar eman ziren besarkadak merezi izan
zuen.  

____________________

ALAZNE AGIRREZABALAGA BERISTAIN

Menstruatzen duten pertsonentzako entrenamenduak programatzen direnean ziklo menstruala kontutan hartzen dela uste al duzue?

Ziklo menstruala faktore erabakigarria da haien bizitzetan eta aspektu askotan eragiten die. Progesterona edo estrogenoak bezalako hormona garrantzitsuen kopurua handitu edo jaisten da, pertsona hauen neke-maila, loaren kalitatea, motibazioa edota egoera emozionala aldatuz.

Gure gorputzaren funtzionamendua sistema endokrinoak kontrolatzen du erabat, ohikoena hilekoaren zikloa 28 egunekoa izatea da, baina ez da beti horrela izaten, 24 eta 32 egun artekoa izan daiteke eta 5 fase bereizten dira.

FASE FOLIKULARRA (1 – 13 EGUNAK)

Fase hau odol jarioaren lehen egunarekin hasten da eta obulazioarekin bukatzen da. Estrogeno eta progesterona kontzentrazio baxuak izateagatik ezaugarritzen da. Sistema obulatzeko prestatzen da.

Fase hau 2 etapetan bereizten da:

1. MENSTRUAZIOA (1 – 7 Egunak)

Odol jarioaren lehen egunarekin hasten da; guztira, 6 egun inguruko iraupena izaten du. Fase katabolikoa da, beraz, atsedenak, garrantzi handia hartzen du.

Ezaugarriak

Gorputza energiaz falta dago. Logura, ezinegona, aldaketa gastrikoak, buruko mina, umore aldaketak, antsietatea, desmotibazioa…ezaugarritzen dira.

Nola hobetu ditzakegu sintomak

Ariketa fisikoa sintoma horiek arintzeko metodo egokia da, ezaugarri analgesiko naturala bait du. Endorfinak askatzen dira, umore hobeagoa sentitzen lagunduko digutenak, gainera serotonina ere askatzen da, kortisol maila altuak indargabetzen dituena.

Entrenamendua

Hilekoaren lehen egunak zailenak dira; horregatik, saio leunagoak egitea komeni da, barneko ongizate-egoera lortzea helburu dutenak. Une egokia da teknikarekin lotuago dauden alderdiak lantzeko. Entrenamenduen maila erraza izango da, inpaktu moderatuekin.

Izan ere, hilekoaren lehenengo egunetan bihotz maiztasuna eta tentsio arteriala igo egiten dira, gainera likidoen erretentzioa ematen da. Odol jarioa dela eta, burdina galtzen da, ondorioz, gure elikadura zaindu behar dugu.

Gomendioak

Oso garrantzitsua izango da atseden denborak (48 ordu) eta loaldiak errespetatzea, gutxienez 8 orduz lo egiten saiatu.

•  TARTEKO FASE FOLIKULARRA ETA FASE FOLIKULAR BERANTIARRA  (7- 13 egunak)

Ezaugarriak

Nahiz eta pertsona bakoitza eta ziklo bakoitza ezberdina izan, orokorrean pertsona alai, optimista, motibatua eta energia maila altuakin sentitzen da. Esan dezakegu entrenatzeko aste egokia dela.

Estrogenoen kantitatea handitu egiten da, honek, indar maila inoiz baino altuagoa dela esan nahi du. Gainera, odul-fluxua hobetu, bihotz maiztasuna jaitsi, likidoen erretentzioa desagertu eta nutrienteak eta oxigenoa garraiatzeko gaitasuna hobetzen da. Beste ezaugarri bat gorputzeko Tº jaitsi egiten dela da.

Entrenamendua

Fase anaboliko batean aurkitzen gara, beraz, momentu egokia da indarra lantzeko. Atsedenaldiari begira zortea dugu, ona eta azkarra bait da. Pertsona 24 ordutan errekuperatzen da.

Gomendatzen diren jarduerak:

• Indar entrenamendua eta HIIT, metabolizazio ona ematen delako
• Eginkizun konplexuak dituzten ariketak, koordinazio ona bait dugu.
• Indar explosiboko ariketak eta potentzia lana.

3) OBULAZIOA (13 – 15 EGUNAK)

Ezaugarriak

Puntako periodo bat da, oso onuragarria baina oso motza, non pertsonaren emankortasuna maximoa den. Obulazioak 36 ordu irauten ditu gutxi gorabehera, baina emakume batetik bestera eta hilabete batetik bestera alda daiteke, horregatik zaila izaten da emankortasun fase hau zehatz aurreikustea.

Emakume batzuek ohi baino bero handiagoa sentitzen dute, gorputzeko tenperatura dezima batzuk igo baitaitezke etapa honetan. Gure gorputzeko tenperatura 35º-tik 37º-ra igotzen bait da. Beraz, garrantzitsua izango da ondo hidratatzea.

Entrenamendua

Egun aproposak dira mugitzen jarraitzeko. Nahiz eta oso fase laburra izan, frogatu da hormona-aldaketak oso mesedegarriak direla indar eta potentzia-lan ona egiteko. Energia maila altua daukagu, estrogenoek eta progesteronak eraginda.

Momentu egokia da gihar-zuntz berriak sortzeko. Intentsitate altuko ariketa interbalikoak eta intentsitate ertain-altuko ariketa kardiobaskularrak egiteko momentu egokia da. Gainera, THS (Thyroid-Stimulating Hormone) homonaren maila altuak lipolisia handitzen du, honek esan nahi du gantzen mobilizazio handiago bat dagoela.

FASE LÚTEA (16 – 28 EGUNAK)

4) Fase lutea post ovulatoria (16 – 23 egunak)

Momentu honetan gorputzak obulazioaren prozesua bukatu du baina ez da ernaldua izan. Emozioak areagotu egiten dira eta gorputza energia falta sentitzen hasten da.

5) Fase pre-menstrual (24 – 28 egunak)

Hilekoaren aurreko egunak dira, pertsona, energia-maila baxua, molestia, neke eta frustrazio sintomak izaten hasten da.

Batzuetan, min eta desoreka psikologikoak agertzen dira, eta horrek ariketa batean kontzentrazioa mantentzeko gaitasuna zailtzen du. Gainera, lehenago nekatzen gara, estrogeno eta progesterona mailak jaitsi egiten baitira. Ondorioz, indar eta potentzia ariketak saihestu behar ditugu. Etapa honetan intentsitate erdi eta baxuko entrenamenduak gomendatzen dira.

(Argazkia: Xevi Verdaguer, Transforma tu salud)

EIDER ALTUBE ITURRICASTILLO

Eskolarteko Kirol Jokoak amaitu dira.  Bertan, gaztetxoak kirol ezberdinetan parte hartzen eta disfrutatzen ikusi ditugu. Hala ere, orain dela gutxi arte eskola mailako kirola geldi egon da gainean izan dugun pandemia dela eta, milaka ume eta gaztetan eraginez. Posible da gazte hauetariko askok denbora tarte honetan, izan dugun egoerarengatik kirola egiteari utzi izana, haien osasunean eraginez.

Edozein motatako kirola beharrezkoa da adin guztietako pertsonentzat, baina bereziki adin txikitan. Munduko Osasunaren Erakundearen arabera, kirolak gazteetan dituen onurak asko dira adibidez;

• Ariketa fisikoak hobeto atseden hartzen eta loaren kalitate hobea izaten laguntzen du, ariketa fisikoak tentsioak askatu eta erlaxazioa sustatzen baitu.
• Koordinazio motorea, erresistentzia, sistema muskulueskeletikoa eta malgutasuna lantzen ditu.
• Osasun mentalaren hobekuntza lortzen du. Ume eta gazteak konstanteago eta diziplinatuagoak izaten laguntzen du.
• Autoestimua areagotzen du. Ongizate eta baikortasun sentsazio handiagoa lortuz. Haien gogo-egoera positiboagoa da, eta horrela beste jarrera batekin aurre egiten diote arazoei.
• Hobekuntza kognitiboak sustatzen ditu (ikasketetan errendimendu hobea).
• Adipositatearen gutxiagotzea, honekin datorren haur obesitatearen saihestea.

Onura guzti hauek ikusita, aztertu dezagun orain mugimendu faltak; bereziki haur obesitateak, izan ditzakeen eraginak. Azken urteotan haur obesitatea pandemia mundiala bilakatu da, batez ere herrialde garatuenetan obesitatea eta gainpisua duten umeen kopuruak gora egin du. Izan ere, Munduko Osasunaren Erakundearen arabera, 2016. urtean arazo honen prebalentzia %18 zen 5-18 urte bitarteko biztanlerian. Ondorioen artean hauek aipa ditzazkegu; intsulinarekiko erresistentzia, 2 motako diabetes mellitus, obulutegi polikistikoen sindromea… jatorri kardiakoa duten beste komorbilidadeetaz gain. Biztanleria helduari begiratuz jarduera fisikoaren faltak arazo kardiobaskularrak, minbizia, diabetes arazoak… ekar ditzake.  Arazo honi aurre egiteko ume eta gazteen inguruan aldaketak egitea komeni da ariketa fisikoa eta dieta egokia duten bizimoduak sustatuz.

Beraz, astean zehar ariketa fisikoa egitea komeni dela ikusi dugu, baina zenbat denbora edota intentsitaterekin?

• Gazteek, batazbeste egunero 60 minutuko jarduera fisiko moderatua egin beharko lukete astean zehar.
• Ariketa aerobiko bizia astean 3 aldiz gutxienez egitea komeni da, baita sistema muskulueskeletikoa garatzeko beharrezkoak diren jarduerak ere (indar entrenamenduak adib).
• Azkenik, egoera sedentarioa izaten igarotako denbora mugatzea egokia izango litzateke, batez ere pantaila ezberdinen aurren igarotzen duten aisialdiko denbora.

Beraz, ideia guzti hauek kontutan hartuta eta kirolaren onurak ikusita (edo aktibitate faltaren alde txarrak ikusita), anima ditzagun gazteak (eta ez hain gazteak diren pertsonak…) kirola egiten jarraitzera, betiere Eskolarteko Kirol Joko hauetan eta datozen txapelketa ezberdinetan kiroltasunarekin parte hartzera.

Bibliografia:

• World Health Organization. Obesidad y sobrepeso. [Internet].Disponible en: https://www.who.int/es/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
• Morales Camacho WJ, Molina Díaz JM, Plata Ortiz S, Plata Ortiz JE, Morales Camacho MA, Calderón BP. Childhood obesity: Aetiology, comorbidities, and treatment. Diabetes Metab Res Rev. Disponible en: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/dmrr.3203

Xabier Arroitajauregui

Nerbio sistema, definizioz, kanpoko zein barneko estimulu ezberdinak jaso, integratu eta erantzun bat  emateaz arduratzen den ehun multzoa da. Nerbio sisteman bi multzo nagusi bereizten dira:

• Nerbio Sistema Zentrala (NSZ): entzefaloa eta ornomuinaz osatuta dagoena. Gure gorputzeko “ordenagailu” nagusia bezala ezagutzen da.
• Nerbio Sistema periferikoa (NSP): entzefalo zein ornomuinetik ateratzen diren egitura luzeak dira, nerbio bezala ezagutzen ditugunak. Hauek, funtzio sentsitiboa, motorea zein biak izan ditzakete.

NSParen adarrek ematen dituzten erantzunak borondatezkoak zein ez borondatezkoak izan daitezke. Borondatezkoak ez diren erantzunak  Nerbio Sistema Autonomoa osatzen dute; arnas maiztasuna, bihotz maiztasuna eta digestio prozesua adibidez. Aldi berean, erantzun hauek bi eratakoak izan daitezke eta bi sistema ezberdin osatzen dituzte:

• NS. Sinpatikoa: ”alerta” egoera batean aktibatzen da eta helburu nagusia norbanakoaren biziraupena izaten da.
• NS. Parasinpatikoa: erlaxazio edo lasaitasunarekin erlazionatzen da. Bere helburua, gorputza bere onera itzultzea da.

Hau guztia kontutan izatea ezinbestekoa da osasun arloan lan egiten dugun profesionalentzat. Izan ere, gorputzak bere homeostasi edo “normaltasunetik” kanpo dagoen edozein alterazio, disfuntzio edo min pairatzen dituenean garunean bertan ere aldaketa bat izaten delako. Ona edo txarra, baina batez ere, ezberdina.

Horregatik, klinika arloan lan egiten dugunon buruhauste nagusiena min neuropatiko izenez ezagutzen dena da, eta horri, nerbio sistema beraren inguruan dagoen ez jakintasuna gehitzen badiogu askotan ez dugu jakiten nondik hasi.

Nerbioek, pertsonek bezala estimulu edo komentario ezberdinen aurrean tolerantzia maila altua daukate hasiera batean, baina denborarekin,  tolerantzia maila hori jaitsi egiten da. Beraz, hasiera batean guretzat garrantzi handirik ez duen txantxa bat behin eta berriz errepikatzen bada, bukaerarako gure erantzuna aldakorra izan daiteke. Hau da, gure tolerantzia edo pazientzia maila jaisten joaten da. Nerbioen kasuan, gauza bera gertatzen da.

Artikulu eta liburu ezberdinetan irakurri eta ikasi izan dugunez, nerbioarengan aplikatzen den mekanikak eragin zuzena dauka bere barneko fisiologian. Hau da, nerbioa barrutik irrigatzen duen zirkulazio sisteman, irrigazio intraneurala bezala ezagutzen den horretan. Nerbio barruko mekanikaren informazioa jasotzen duten zelula txikiak nozioerrezeptoreak estimulatzen baditugu honek nerbio barruko odol fluxua areagotu dezake eta prozesu inflamatorio bat hasi, edema intraneural bat sortuaz. Hau da, lagunari etengabe txantxa bera egiten badiogu bukaerarako bere erantzuna ere antzekoa izango da.

Beraz, etengabe estimulu mekaniko bera (presioa edo tentsioa) aplikatzen badiogu nerbio egiturari, bere tolerantzia maila jaisten joan denez, geroz eta azkarrago hasiko da erantzun inflamatorio bat ematen eta horri, sentsibilitate zentrala esaten zaio. Hau da, hasieran mingarria ez zen estimulu bat (laztan bat edo presio txiki bat) mingarri izaten bihurtzen da (gure lagunak mingarria ez den txantxa bat mingarri bezala hartuko du).

Beraz, guk osasun profesional bezala paper garrantzitsu bat daukagu min neuropatikoan. Izan ere, nerbioaren mekanikan bera moldatu genezake eta ondorioz, barneko fisiologian eta minaren tolerantzia maila horietan. Horretarako, mekanosentsibilitate balorazioa egin genezake eta neurodinamikaz baliatu.

Baina, teorian oso erraz eta garbi ikusten den hau ez da klinikan berehala gertatzen. Askotan, lesio edo patologia modu zuzen baten artatzen ahalegintzen gara, ehuna bera soilik fisikoki baloratuta. Baina ezin dugu ahaztu nerbio sistema eta nagusiki garuna bera ere ezagutu behar dugula eta bere ohiko egoera batera itzultzen lagundu behar diogula. Beste hitz batzuetan esanda, pertsona horren ironia maila zein den ezagutu behar dugu.

Miren Larrañaga Azpiazu

Igaro omen da musukoaren erabileraren derrigortasun garaia udal kiroldegietatik, besteak beste. Gogora etorriko zaizu zelan, hasiera batean, edozer ariketarako jantzi behar zen. Ondoren, berriz, igerian egiteko salbuetsi zen. Geroxeago, aldiz, intentsitate altuetarako ken zitekeen. Guk, arreta ematen dugunok, itzulinguruka aritu behar izan dugu, bai zalantzak argitzerako garaian, baita ere, unean uneko iradokizunak egiterakoan. Ez da erraza izan, baina saiatu gara ondo egiten.

Badirudi, hortaz, hartu dugula, berriz ere, bide leunxeagoa. Eta izan bedi udal kiroldegietako baliabideak hobeto ustiatzen ikasteko. Eta has gaitezen, lehen moduan, arreta jartzen benetan beharrezko diren kontu horietan: ariketaren bolumena, intentsitatea, teknika eta abar.

Hor izango gaituzue espezifikotasun horien guztien gainean orientabideak eman eta berauen jarraipena egiteko. Izan ere, ez da gauza bera arnasestuka edo itolarrian korrika aritzea, baloi pisutsu bat jaurtitzea edo eskutik askatu barik jaso eta jaistea, edo, azkenik, viña bat dantzatzea metro 1 edo 3 metro mugiarazita gorputza.

Jar dezagun arreta, berriz ere, hortaz, dagokigunean.

Iñigo Murgiondo

(Técnico en emergencias sanitarias)

Observo con alegría como cada vez más el Yoga y sus técnicas milenarias despiertan más y más curiosidad en muchas personas en una necesidad cada vez más urgente de una sociedad complicada. Tengo el privilegio de contar entre mis alumnas y alumnos a una joven de catorce años y a un veterano de casi ochenta. En el medio, personas de mediana edad que se esfuerzan en conocerse mejor a sí mismas.

Estas técnicas que transmito y que obviamente no me pertenecen, son universales, es decir, beneficiosas para todas las personas, independientemente de su género, edad o creencias, ya que el Yoga como tal no es una religión ni un deporte.

Pero hoy voy a hablaros de los numerosos beneficios que tienen el Yoga y la meditación en la muy respetable profesión de los técnicos en emergencias sanitarias.

Para los ojos que aún no conocen el Yoga, sería fácil confundirlo con una especie de gimnasia exótica para personas jóvenes, atléticas y flexibles. Pero esta imagen no es real, promociona una visión superficial y puramente física del Yoga.

Cada vez veo más claro el poder preventivo del mismo, de cara a múltiples enfermedades que el o la practicante habitual evitará sin enterarse nunca. Ganaremos en calidad de vida.  

En clase,  hacemos especial hincapié en diversas técnicas de respiración consciente que nos irán dando con los años un profundo dominio de nuestros pensamientos y nuestras emociones, en una meditación sencilla pero que requiere un profundo entrenamiento y la valentía para sanar a nivel interno.  

Esta función, de cara a la gestión de situaciones complejas que indudablemente se experimentarán en nuestros trabajo como futuros  T.E.S será tremendamente útil, tanto para  transmitir calma y apoyo a víctimas y familiares como para después ser capaces de gestionar los estados emocionales intensos que vivamos como profesionales. Somos humanos y es natural que sintamos. Las emociones nos sirven para darnos cuenta de que suceden cosas importantes a nuestro alrededor. La clave es cómo las gestionamos y durante cuánto tiempo se quedan.

En el estudio de la mente aprendemos que si no la entrenamos añade por sí sola dolor al dolor y sufrimiento al sufrimiento y que nos suele poner en la peor situación. Con el entrenamiento del Yoga, aprenderemos a tomar el timón de nuestros pensamientos y a hacer de nuestra mente una gran aliada, no una enemiga. Ganaremos en concentración, atención plena y atención vigilante.   

Además, este oficio es exigente en cuanto al aspecto físico. En las clases de Yoga, la persona que profundice en las asanas (posturas físicas), irá conociendo mejor y mejor su cuerpo, adquiriendo flexibilidad, equilibrio y fortaleza, fortalecerá su sistema inmunológico, mejorará las conexiones neuronales y ralentizará el envejecimiento evitando muchas lesiones, sobrecargas musculares y problemas derivados de vértebras desalineadas.

Conociéndonos mejor a nosotros mismos desarrollaremos inevitablemente la empatía hacia otros seres sintientes a nuestro alrededor y seremos mejores personas y mejores profesionales del entorno sanitario y de emergencias.

Por Jabi Iraizoz (profesor de Yoga en Hegalak y dojo Kimusubi, Donostia-San Sebastián 2022). @kukurustan

Agrademos a Jabi Iraizoz, en este momento alumno del ciclo de Emergencias Sanitarias en la Ikastola Arizmendi, la posibilidad que nos ha dado a alumn@s y profesores de acercarnos al mundo del Yoga, no sólo con este artículo sino también con las  clases de yoga que de manera totalmente altruista nos está permitiendo disfrutar durante este curso .