Eskola-kirola haur eta nerabeen garapen integralerako funtsezko esparrua da. Jarduera fisikotik eta lehiatik harago, hezkuntza-testuinguru bat da, non balioak lantzen diren, harreman sozialak sendotzen diren eta inklusioa sustatzen den. Helburu horiek erdiesteko, ezinbestekoa da familiaren, ikastetxearen eta inplikatutako eragile guztien arteko lankidetza koordinatua, bereziki eskola-kiroleko koordinatzailearen figura ardatz gisa ulertuta.

Familiak eginkizun erabakigarria du ikasleen kirol-ibilbidean. Haien laguntzak, jarrerak eta itxaropenek zuzenean eragiten dute haurrek eta gazteek eskola-kirola nola bizi duten. Ongizatea, parte-hartzea eta ikaskuntza-prozesua emaitzaren gainetik lehenesten dituen familia-laguntzak giro egoki eta seguruak sortzen laguntzen du. Era berean, familia eta ikastetxearen arteko komunikazio eraginkorrak aukera ematen du zailtasun emozionalak, sozialak edo harremanezkoak garaiz antzemateko, eta horrela eskola-kirola prebentzio eta detekzio esparru bihurtzen da.

Ikastetxeak, hezkuntza-erakunde gisa, eskola-kirola bere hezkuntza-proiektuarekin koherentea izan dadin bermatu behar du. Eskolako eguneroko jardunean txertatutako kirolak funtzio prebentiboa betetzen du sedentarismoaren, isolamendu sozialaren, jarduera fisikoaren uzte goiztiarraren eta zenbait arrisku-jokabideren aurrean. Horrez gain, ikasleen inklusioa, autoestimua eta elkarbizitza lantzeko eta behar izan espezifikoak antzemateko aukera eskaintzen du, beti ere esku-hartze hezitzaile eta koordinatu baten baitan.

Testuinguru honetan, eskola-kiroleko koordinatzailearen figura berebizikoa da. Profesional honek balioetan oinarritutako kirol-proiektu bat diseinatu, garatu eta ebaluatzeko ardura du, errendimendu hutsa helburu nagusitzat hartu gabe. Bere eginkizunen artean daude entrenatzaileen orientazioa, jardueren plangintza pedagogikoa, talde-giroaren zaintza eta familiekin lotura egonkorra sustatzea. Koordinatzaileak eragileen arteko kohesioa bermatzen du, ikuspegi partekatua eraikiz eta hezkuntza-irizpideak lerrokatuz.

Azken urteotan, eskola-kirolaren izaera hezitzailea ahultzen ari dela antzeman da, errendimenduak eta emaitzek gero eta protagonismo handiagoa hartu dutelako. Joera horrek presio egoerak, parte-hartze desorekatuak eta kirol-uztea eragin ditzake. Hala ere, azpimarratu behar da kirola, berez, pertsonen garapenerako tresna dela, eta bere balio nagusia ez dagoela emaitzan bertan, baizik eta prozesuan zehar eskuratzen diren ikaskuntzetan.

Era berean, garrantzitsua da adieraztea lehia ez dela kontraesankorra hazkunde pertsonalarekin edo kirolarekiko pasioaz gozatzearekin. Ikuspegi hezitzaile batetik ulertutako lehiak ahalegina, frustrazioaren kudeaketa, errespetua eta norbere burua gainditzeko gaitasuna garatzen laguntzen du. Gakoa da lehia nola antolatzen eta bideratzen den, eta emaitzari zer leku ematen zaion hezkuntza-prozesuaren barruan.

Familia, ikastetxea eta kirol-arloko profesionalen arteko koordinazio eraginkorra dagoenean, eskola-kirola garapen pertsonalerako, sozializaziorako eta inklusiorako esparru egonkor bihurtzen da. Ikasle bakoitzak bere lekua aurkitu eta bere gaitasunen arabera parte hartu ahal duen gunea da, ingurune seguru eta hezitzaile batean.

Ondorio gisa, eskola-kirolaren zentzu hezitzailea indartzea pertsonak, prozesuak eta balioak erdigunean jartzea da. Ikuspegi pedagogikoa duten profesionalek gidatutako eta familia zein ikastetxearen inplikazioarekin eraikitako proiektu koordinatuen bidez, posible da eskola-kirol prebentiboa, inklusiboa eta garapen integrala sustatzen duena sendotzea, lehiari uko egin gabe, baina beti ere helburu nagusia ikasleen ongizatea eta hazkundea direla ulertuta.

_____________________________________________

Xabier Armentia – Eskola kiroleko koordinatzailea